السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
40
تفسير الميزان ( فارسي )
آنكه ديگران هم با آن جناب شريك بودهاند ، و اين عده همانطورى كه گفتيم اكثريت كشتگان در جنگ بدر را تشكيل مىدهند « 1 » . مؤلف : بطورى كه مجمع البيان مىگويد غير از شيخ مفيد بعضى از مورخين گفتهاند كه در روز جنگ بدر بيست و هفت نفر كشته شدند ، واقدى گفته است آن عده اى كه مورد اتفاق است كه به دست آن حضرت كشته شدهاند نه نفرند ، و ما بقى مورد اختلاف است « 2 » . ليكن بحث دقيق در پيرامون اين داستان و بررسى اشعارى كه از شعراى عرب در اين باره رسيده ، و دقت در حوادث مختلفى كه بعد از جنگ بدر اتفاق افتاده آدمى را نسبت به اختلاف مزبور بدبين مىكند ، علاوه بر اينكه خود واقدى از محمد بن اسحاق نقل مىكند كه گفته است اكثر كشتگان در جنگ بدر به دست على ( ع ) كشته شدهاند . و همين واقدى بطورى كه ابن ابى الحديد از او نقل مىكند گفته است : كشتگان واقعه بدر پنجاه و دو نفر بودند ، و قتل بيست و چهار نفر از ايشان را به على ( ع ) نسبت داده است ، كه يا او خودش به تنهايى كشته و يا ديگران را در اين باره كمك كرده است . و از جمله اشعار اين داستان ، شعر سيد بن ابى اياس است كه مشركين قريش را تحريك مىكند به كشتن على ( ع ) و از جمله آن ابيات بطورى كه ارشاد و مناقب نقل كردهاند چند بيت ذيل است : فى كل مجمع غاية أخزاكم جزع ابر على المذاكى القرح للَّه دركم ألما تنكروا قد ينكر الحر الكريم و يستحيى هذا ابن فاطمة الذى افناكم ذبحا و قتلة قعصة لم تذبح اعطوه خرجا و اتقوا تضريبه فعل الذليل و بيعة لم تربح اين الكهول و اين كل دعامة فى المعضلات و أين زين الأبطح افناهم قعصا و ضربا يفترى * بالسيف يعمل حده لم يصفح « 3 »
--> ( 1 ) ارشاد مفيد ص 39 - 43 ( 2 ) مجمع البيان ج 4 ص 559 ( 3 ) در تمامى صحنه هايى كه علمى افراشته شد شما را ذليل و زبون كرد - جوان نورسى كه بر اسبان پنجساله و جنگ ديده غلبه كرد . براى خدا باد خيرتان ، آيا زشت نمىدانيد ؟ - با اينكه هر آزاد مردى از اين وضع ننگ داشته و شرم مىكند . اين ( على بن ابى طالب ) پسر فاطمه را كه نابودتان كرده - گاهى كشته و گاهى سر بريده و گاهى نابود كرده . ( اگر خجالت نمىكشيد ) به او جزيه بدهيد و يا با كمال ذلت با او بيعت كنيد بيعتى كه ( هيچ قومى را ) سود نبخشيده . ( آه ) كجايند بزرگ مردان و آن همه بزرگان قوم كه در مشكلات پناهگاهانى بودند ؟ كجاست زينت و مايه افتخار ابطح . آرى على همه آنان را از بين برد يكى را به ضرب دست و آن ديگرى را به ضرب شمشير ضربتى خيره كننده و شمشيرى كه از بريدن هيچ چيز دريغ نكرده .